Biên dịch phụ đề Việt ThanhHung @ Viettorrent.vn Hoàng Hôn @ HDVietnam.com
Hàng tỉ tỉ thiên hà.
Vũ trụ quá rộng lớn,
ta còn không thể biết ý nghĩa của con số đó.
Nhưng 14 tỷ năm trước, không có thiên hà nào tồn tại,
khi chưa có Vụ nổ Big Bang.
Vụ nổ Big Bang chính là nguồn gốc của không gian, thời gian.
Hãy cùng vượt qua không gian, thời gian,
đi từ đầu đến cuối vũ trụ.
VŨ TRỤ HOẠT ĐỘNG THẾ NÀO
VỤ NỔ LỚN
Đây là thế giới của ta.
Các thành phố,
những cánh rừng,
đại dương...
và con người.
Mọi thứ trong vũ trụ đều cấu tạo từ vật chất...
được tạo ra ở những giây đầu tiên của Vụ nổ Big Bang.
Từng ngôi sao,
từng hành tinh,
từng nguyên tử,
từng mảng cỏ,
và từng giọt nước.
Nước có từ cổ xưa.
Nguyên tử Hydro trong nước sinh ra ngay sau Vụ nổ Big Bang.
Sau đó, mọi thứ sinh ra.
Vụ nổ Big Bang là sự kiện khai sinh ra vũ trụ,
và mọi thứ trong đó.
Bí mật về quá khứ,
hiện tại và tương lai của ta...
nằm trong thời khắc đó.
Để mở ra bí mật về Vụ nổ Big Bang,
ta phải ra khỏi hệ Mặt trời,
và ra khỏi dải ngân hà Milky Way của ta.
Khi đi sâu vào không gian,
ta sẽ thấy được quá khứ,
và tiến gần tới khả năng chứng kiến...
khởi điểm của thời gian.
Đi qua các thiên hà mới sinh và những ngôi sao đầu tiên,
ta trở về thời khắc vũ trụ ra đời,
và đối mặt với câu hỏi lớn nhất của khoa học.
Đây chính là Chén thánh của vật lý.
Ta muốn biết vì sao có vụ nổ, cái gì nổ?
Ta muốn biết có gì trước vụ nổ?
Để có câu trả lời, ta dựng cỗ máy bằng cả thành phố,
mô phỏng các điều kiện khi vũ trụ được tạo ra,
và hướng kính viễn vọng vào sâu trong quá khứ.
Ta tiến gần tới câu trả lời cho câu hỏi:
Vì sao ta ở đây?
Ta từ đâu tới?
Vũ trụ có khởi điểm và kết thúc không?
Nếu có, chúng như thế nào?
Nếu tìm ra những câu trả lời đó,
đó sẽ là chiến thắng tuyệt đối của lẽ sống đời người.
Ta sẽ biết Chúa nghĩ gì.
Nguồn gốc của vụ nổ Big Bang là bí ẩn lớn nhất của mọi thời đại.
Ta càng biết nhiều thì bí ẩn càng sâu sắc.
Ta thường cho rằng vũ trụ này là độc nhất.
Nhưng giờ ta không chắc.
Có thể có nhiều vũ trụ.
Một giả thuyết nữa là có nhiều Vụ nổ Big Bang.
Nhưng chỉ có số lượng vũ trụ nhất định.
Có thể có nơi khác trong số vũ trụ nhất định đó...
mà Vụ nổ Big Bang vừa diễn ra hôm nay.
Ta chỉ biết chắc về 1 vũ trụ,
và hiểu được vũ trụ này đã là rất khó.
Từ cuối những năm 1920,
mọi hiểu biết của ta về hoạt động của vũ trụ...
đã bị đảo lộn.
Hiểu biết của ta về vũ trụ đã thay đổi trong thế kỷ qua.
Đầu thế kỷ 20, khoa học quy ước rằng...
vũ trụ tĩnh và vô tận.
Năm 1929, điều đó thay đổi hoàn toàn.
Ở đài thiên văn Mount Wilson, Los Angeles ...
Nhà thiên văn Edwin Hubble thấy các thiên hà di chuyển.
Chúng không chỉ di chuyển, mà còn bay xa Trái đất,
với tốc độ kinh ngạc.
Đây là bằng chứng thực xác thực đầu tiên về Vụ nổ Big Bang.
Các thiên hà đều đi xa ta, và còn lạ hơn...
những thiên hà ở xa gấp đôi thì đi nhanh gấp đôi.
Thiên hà ở xa gấp 3 thì đi nhanh gấp 3 và cứ như vậy.
Mọi thứ đi ra xa khỏi ta.
Đó là Định luật Hubble.
Phát hiệu của ông chỉ là khởi đầu khám phá Vụ nổ Big Bang.
Hubble minh họa một cách thuyết phục,
khi thấy các thiên hà di chuyển,
rằng vũ trụ đang mở rộng.
Về lý thuyết, vũ trụ khi mở rộng phải bắt đầu từ một điểm.
Bằng cách đo tốc độ mở rộng của vũ trụ,
các nhà thiên văn về quá khứ tìm ra thời điểm nó xuất hiện.
Mọi người thường hỏi: "Sao ta biết vũ trụ đã 13,7 tỉ năm tuổi?
Nhà thông thái như anh đâu có mặt 13,7 tỉ năm trước.
Bạn xem băng hình và nhấn nút dừng khi tới cảnh nổ,
bạn có thể tua lại và xem nó diễn ra thế nào.
Vũ trụ học cũng như vậy.
Ta có thể quay lại và tính xem vụ nổ vũ trụ diễn ra khi nào.
Không chỉ nhà thiên văn mới nhìn được ngược thời gian.
Nếu nhìn lên trời đêm,
bạn thấy các ngôi sao cách ta hàng triệu năm ánh sáng.
Nghĩa là ánh sáng từ các ngôi sao đó...
mất hàng nghìn năm để tới đây.
Nếu nhìn xa hơn, bạn có thể thấy vũ trụ bắt đầu thế nào.
Đặt theo tên nhà thiên văn tiên phong,
kính viễn vọng Hubble giúp ta nhìn sâu vào vũ trụ,
đi ngược thời gian, gần lúc Vụ nổ Big Bang xảy ra.
Nhưng với các nhà khoa học, ngược thời gian về Vụ nổ Big Bang...
chỉ là khởi điểm.
Khi vừa nghe về Vụ nổ Big Bang,
người ta nói: Nó diễn ra khi nào, ở đâu?
Thực ra nó diễn ra mọi nơi,
vì bản thân vũ trụ cực kỳ nhỏ vào thời điểm đó.
Nhưng vụ nổ lớn tới mức nào?
Đây là câu hỏi khó nhất: Trước Vụ nổ Big Bang có gì?
Các triết gia thời cổ đại thường nói:
Làm sao có thứ gì sinh ra từ hư vô?
Tôi bất ngờ vì định luật vật lý cho phép điều đó xảy ra.
Toàn bộ vũ trụ của ta, mọi thứ ta thấy,
mọi thứ liên quan tới ta ở hiện tại có thể có từ hư vô.
Đó là rào cản lớn nhất để hiểu được Vụ nổ Big Bang.
Thứ nhất, bạn phải tin vào tiên đề:
Hư không có thể sinh ra thứ gì đó.
Không thể miêu tả thời khắc ngôn ngữ được tạo ra.
Ta chỉ biết rằng có thể nó sinh ra từ hư vô.
Đó là tình trạng cực kỳ cô đặc,
cực kỳ nóng và cực kỳ hỗn loạn.
Làm sao hư vô sinh ra thứ gì đó...
có thể là bí ẩn lớn nhất vũ trụ này.
Nhưng nếu hiểu được điều đó, ta bắt đầu hiểu Vụ nổ Big Bang.
Khi không gian, thời gian bắt đầu,
và một vụ nổ lớn tạo ra mọi thứ.
Giữa bình minh của thời gian vụ trụ nổ tung và hình thành,
hoàn toàn từ hư không biến thành mọi thứ.
Nhưng mọi thứ thực ra là 1 điểm,
khối năng lượng thuần túy, cực nhỏ,
nóng tới không tưởng và siêu đậm đặc.
Vụ nổ Big Bang rất mạnh,
tới mức nó sinh ra toàn bộ vật chất,
và năng lượng của tất cả 400 tỉ thiên hà trong vũ trụ,
ở một vùng nhỏ hơn kích thước 1 nguyên tử.
Cả vũ trụ lúc đó chỉ bằng 1 phần triệu tỉ của 1 centimet.
Mọi thứ bị nén vào một vùng rất cô đặc và siêu nóng.
Lúc đó nó chưa phải vật chất, chỉ là điểm năng lượng sôi sục.
Đó là khởi đầu của vũ trụ và mọi thứ trong đó.
Mọi thứ rất đơn giản.
Mọi lực ta biết ngày nay đều chỉ là 1 và giống nhau.
Vũ trụ vô định hình. Nó không có cấu trúc.
Trong sự hình thành gấp gáp đó, mọi định luật vật lý,
chính là lực tạo ra vũ trụ, bắt đầu hình thành.
Lực đầu tiên hình thành là trọng lực.
Vận mệnh của vũ trụ, kích thước và cấu trúc,
và mọi thứ trong vũ trụ được quyết định vào lúc đó.
Carlos Frenk nghiên cứu cách trọng lực tạo ra vũ trụ,
bằng cách tạo ra vũ trụ giả trong siêu máy tính này.
Ông đưa vào mỗi vũ trụ giả một lượng trọng lực.
Vũ trụ đầu tiên ông đưa vào quá ít trọng lực và kết quả không có gì.
Trọng lực tạo hình cho vũ trụ.
Nhưng nếu trọng lực yếu hơn vũ trụ sẽ buồn tẻ,
trong đó mọi thứ bay rời rạc quá nhanh...
tới mức không có thiên hà nào.
Tiếp theo, ông lập vũ trụ với trọng lực quá cao.
Nếu trọng lực cao hơn ta nghĩ,
ta sẽ có vụ trụ sai lạc.
Mọi thứ sẽ rơi vào hố đen.
Trọng lực phải vừa phù hợp.
May mắn cho ta, Vụ nổ Big Bang có chính xác...
đúng lượng trọng lực cần thiết.
Khi các lực còn hỗn loạn sau khi có trọng lực,
một phần giây sau Vụ nổ Big Bang,
luồng sóng năng lượng nổ ra và mở rộng vũ trụ...
theo mọi hướng với tốc độ kinh khủng.
Toàn bộ không gian mở rộng nhờ 1 nhân tố cực lớn,
trong một tích tắc.
Có thể trong 1 phần triệu triệu triệu triệu của 1 giây,
vũ trụ mở rộng...
ra hàng triệu triệu triệu triệu lần.
Hãy nhớ, như thế là nhanh hơn vận tốc ánh sáng.
Nhưng chờ đã, thế chẳng phải là sai định luật vật lý sao?
Học sinh cũng biết câu: "Không gì nhanh bằng ánh sáng."
Nhưng luật có lỗ hổng: Không gì nhanh hơn ánh sáng,
và không có gì ở chân không.
Bộ óc vĩ đại nhất khoa học cũng phải đau đầu vì điều này.
Nhưng ta phải hiểu rõ vũ trụ thuở sơ khai.
Theo các nhà khoa học, chỉ mất 1 phần triệu triệu triệu triệu giây,
vũ trụ đã mở rộng từ lúc bằng nguyên tử...
tới lúc bằng quả bóng chày.
Nghe thì nhỏ nhưng việc đó bằng từ bóng golf...
lớn thành Trái Đất trong thời gian tương đương.
Thế nghĩa là nó mở rộng nhanh hơn vận tốc ánh sáng.
Quá nhiều việc xảy ra quá nhanh ở vũ trụ sơ khai,
vì mọi thứ quá gần nhau,
ta cần đơn vị thời gian mới để miêu tả mọi thứ.
Đó là hệ thời gian Planck.
Để hiểu được thời gian Planck ngắn thế nào, hãy xem việc này.
Có nhiều thời gian Planck trong một giây...
hơn tổng số giây đã có từ sau Vụ nổ Big Bang.
Phép tính làm điên đầu.
Có hơn 31 triệu giây trong 1 năm.
Vụ nổ Big Bang đã xảy ra 14 tỉ năm.
Nhân 31.556.926 với 14 tỉ,
ta sẽ có con số rất lớn.
Thang thời gian quá nhỏ...
tới mức trực giác của con người thành vô dụng.
Nếu nhìn đồng hồ và đo 1 giây,
ta có thể hỏi có bao nhiêu thời gian Planck.
Có một tỉ tỉ tỉ tỉ tỉ thời gian Planck.
Vụ nổ Big Bang mới diễn ra vài thời gian Planck.
Một phần giây sau Vụ nổ Big Bang,
vũ trụ quá nhỏ tới mức vừa vào lòng bàn tay.
Nhưng chỉ sau 1 phần nhỏ của 1 giây,
nó đã mở rộng ra bằng Trái đất.
Tiếp đến, nhanh hơn ánh sáng,
nó mở rộng và lớn hơn hệ Mặt trời.
Nó là cơn bão điên cuồng đầy năng lượng siêu nóng.
Nó nóng hơn, cô đặc hơn, mạnh mẽ hơn mọi thứ...
ta có thể thấy trong vũ trụ ngày nay.
Kể cả lõi của một ngôi sao cũng rất tĩnh lặng...
so với sự sục sôi ở những phút đầu trong Vụ nổ Big Bang.
Nhiệt độ cao tới mức nguyên tử trong cơ thể bạn cũng phân hủy.
Nóng tới mức các phân tử bị tan rã.
Nóng tới nghìn tỉ độ.
Nhưng khi vũ trụ tiếp tục mở rộng,
nó bắt đầu nguội dần.
Nhiệt độ giảm tạo ra bước tiến hóa tiếp theo của vũ trụ.
Năng lượng ngay sau vụ nổ...
biến thành các hạt hạ phân tử rất nhỏ.
Đó là vật chất đầu tiên trong vũ trụ.
Einstein đã dự đoán năng lượng có thể biến thành vật chất,
nhiều năm trước khi có người bắt đầu nói tới Vụ nổ Big Bang.
Đó là phương trình khoa học mà học sinh nào cũng biết.
Có 1 phương trình rất quen thuộc,
đó là E = MC^2.
Nó nói về sự hình thành vũ trụ.
Nó nói vũ trụ được tạo ra hoàn toàn từ năng lượng,
vì năng lượng có thể tạo ra vật chất và ngược lại,
rằng ta có thể có mọi thứ trong vụ trụ,
sau sự kiện chỉ gồm năng lượng này.
Phương trình nhỏ của Einstein có ảnh hưởng lớn.
Nó dẫn tới quả bom nguyên tử đầu tiên.
Trong vụ nổ hạt nhân, lượng vật chất nhỏ...
được chuyển thành khối năng lượng khổng lồ.
Khi vũ trụ hình thành, quá trình ngược lại xảy ra.
Toàn bộ năng lượng chuyển thành phân tử vật chất.
Từ đầu ta không cần vật chất mà chỉ cần năng lượng.
Chỉ riêng năng lượng có thể tạo ra toàn bộ vũ trụ.
Chỉ 1 phần giây sau Vụ nổ Big Bang,
những phần cơ bản của vũ trụ bắt đầu hình thành.
Nhưng vật chất đầu tiên này không giống thứ gì ngày nay.
Vật chất rất khác qua các giai đoạn của vũ trụ.
Vật chất bình thường ngày nay không hề bình thường khi đó.
Đó là vì các điều kiện quá khắc nghiệt.
Chưa có phân tử nào.
Nhưng có các hạt hạ phân tử nhỏ.
Ở thời khắc đầu tiên của vụ nổ, vũ trụ quá lớn và đặc,
và có nguồn năng lượng lớn.
Vì thế phân tử liên tục được tạo ra.
Năng lượng, vật chất tiến lùi...
trong hỗn hợp nóng và đậm đặc đó.
Vật chất đầu tiên đó quá bất ổn,
không thể hình thành vũ trụ như ngày nay.
Nó như thế này.
Coi giờ cao điểm ở ga Trung tâm, New York ...
là vũ trụ siêu nóng mới hình thành.
Người đi lại chạy dọc đường là các hạ phân tử.
Nhìn đám đông lớn, ta có thể thấy họ xuất hiện ngẫu nhiên.
Sự chuyển động ngẫu nhiên đó giống hoạt động của phân tử...
trong vũ trụ khi Vụ nổ Big Bang vừa xảy ra.
Nhiệt độ cao trong vũ trụ mới tiếp năng lượng cho hạ phân tử.
Chúng xuất hiện rồi biến mất.
Chúng lao đi với tốc độ cực lớn.
Mọi thứ hoàn toàn điên đảo.
Chúng như con người.
Khi kích động và chạy quanh để kịp lên tàu ở nhà ga.
Họ sẽ đi rất nhanh.
Nhưng cuối cùng, họ bình tĩnh và đi chậm lại.
Việc đó cũng xảy ra với vũ trụ.
Phân tử di chuyển rất nhanh.
Khi vũ trụ nguội đi, phân tử chuyển động chậm dần,
và có vẻ ít ngẫu nhiên hơn.
Khi vũ trụ nguội đi, phân tử không biến thành năng lượng nữa.
Giờ chúng thành, ngày càng nhiều, hạ nguyên tử,
nhưng nơi này vẫn còn nóng và hỗn loạn.
Tất cả diễn ra trong 1 phần giây,
khó mà dò tìm được.
Nhưng Vụ nổ Big Bang chuyển sang giai đoạn quan trọng.
Trận chiến lớn giữa vật chất và thứ có thể phá hủy vũ trụ,
trước cả khi nó bắt đầu:
Phản vật chất.
Mọi thứ trong vũ trụ được tạo từ vật chất.
Từ hòn sỏi nhỏ nhất tới ngôi sao lớn nhất.
Mọi vật chất sau này xuất hiện được tạo ra...
hoàn toàn từ năng lượng của Vụ nổ Big Bang.
Phương trình của Einstein, E = MC^2
phát biểu rằng: "Năng lượng chuyển thành vật chất."
Nhưng đó chỉ là lý thuyết.
Ngày nay, khoa học có thể thử nghiệm lý thuyết đó.
Đây là CERN, ở Thụy Sĩ.
quê hương của cỗ máy lớn nhất thế giới.
Nó to bằng cả thành phố, vận hành để tạo ra điều kiện...
như ở 1 phần triệu giây sau Vụ nổ Big Bang.
Nếu muốn tìm hiểu vật càng nhỏ,
thì ta lại cần máy càng lớn.
Không có cách nào khác.
Máy lớn đồng nghĩa với vật lý nhỏ,
với lúc khởi điểm,
do đó ta sẽ tới gần hơn nguồn gốc của chính vũ trụ.
Cỗ máy khổng lồ này có tên Collider.
Nó được thiết kế để đưa ta về giây đầu tiên sau Vụ nổ Big Bang.
Đó là đường hầm tròn bằng bê tông, rộng 3,8 mét,
và dài hơn 27 km.
Máy Collider làm các nguyên tử vật chất va chạm vào nhau,
ở vận tốc gần bằng ánh sáng.
Trong một phần giây, các va chạm đưa năng lượng và tuốc bin,
tương đương với lực nổ của Vụ nổ Big Bang.
Sau đó năng lượng chuyển thành vật chất,
y như 14 tỉ năm trước.
Nhưng cỗ máy khổng lồ cần máy dò khổng lồ,
để thấy các va chạm này.
Máy dò cao khoảng 18 mét,
nặng hơn 7.000 tấn.
Để dễ hình dung, 7.000 tấn là trọng lượng tháp Eiffel.
Nhưng dù to lớn, nó không thể thấy phân tử của vật chất mới.
Chúng chỉ đứng có 1 phần giây và di chuyển quá nhanh,
máy chỉ ghi lại được đường đi của chúng.
Phân tử có nhiều năng lượng, di chuyển rất nhanh,
nên ta cần rất nhiều máy dò,
để lập bản đồ đường đi của các phân tử thật chính xác.
Máy dò phải thật lớn vì ta cần độ phân giải cao.
Nó hoạt động giống như máy ảnh.
Pixels càng lớn, ảnh càng nét.
Ở đây cũng y như thế. Đây là máy ảnh cao 18 mét.
Các nhà khoa học hy vọng nó cho biết cách năng lượng...
chuyển thành vật chất.
Không phải vật chất bất kỳ,
mà là loại vật chất đã xuất hiện 14 tỉ năm trước,
vào lúc thời gian bắt đầu.
Đây cũng là lúc quan trọng với việc khai sinh ra vũ trụ.
Vì năng lượng cũng tạo ra thứ nguy hiểm nhất vũ trụ:
Phản vật chất.
Phản vật chất là hình ảnh phản chiếu của vật chất.
Nhưng vật chất có 1 điện tích ngược với phản vật chất.
Nếu có con người tôi tạo ra từ phản vật chất,
nhìn chung người đó sẽ giống hệt tôi,
giống thói quen, tính cách, mọi thứ.
trừ việc khi tôi bắt tay anh ấy,
lúc đó, chúng tôi đều nổ tung trong vụ nổ hạt nhân siêu lớn.
Vật chất có điện tích dương, đối nghịch với kẻ thù của nó,
phản vật chất có điện tích âm.
Số phận của vũ trụ trở nên mong manh trong trận chiến này.
Vật chất và phản vật chất bằng nhau sẽ phá hủy nhau.
Và điều đó không tốt.
Vũ trụ có lượng vật chất bằng phản vật chất thì không có gì.
Vì vật chất và phản vật chất sẽ hủy diệt thành bức xạ.
Sẽ không còn gì, không vì sao, không thiên hà, con người.
Như trong trò chơi Risk,
bên nào nhiều quân sẽ thắng.
Tỉ số rất sát nhau, nhưng sẽ có người thắng.
Cứ 1 tỉ phân tử phản vật chất, có 1 tỉ và 1 phân tử vật chất.
Đó là thời điểm tạo dựng,
phân tử trong mỗi lượng vật chất nhỏ còn sót lại...
đủ để hình thành vật chất ta thấy ở các ngôi sao,
và các thiên hà ngày nay.
Một trong một tỉ có vẻ không nhiều,
nhưng đủ để tạo nên 1 vũ trụ.
Chúng ta là phần thừa.
Tin hay không, mọi thứ bạn thấy quanh mình,
nguyên tử cơ thể và các ngôi sao chính là phần thừa,
phần thừa vụ va chạm cổ đại giữa vật chất và phản vật chất.
Phải chăng phản vật chất vẫn còn trong vũ trụ?
Ngày nay, ta đã tạo được phản nguyên tử trong phòng thí nghiệm.
Phản điện tử quay quanh phản photon và tạo ra phản phân tử Hydro.
Bản thân phản vật chất không nguy hiểm gì.
Chỉ khi nó tiếp xúc với vật chất, lập tức bùng lên màn pháo hoa rực rỡ.
Trước hoặc sau vài thời gian Planck,
vũ trụ đã gần 1 giây tuổi và vẫn còn là nơi xa lạ.
Nhưng vật chất đã chiến thắng phản vật chất.
Giờ tới lúc xây dựng vũ trụ.
Vũ trụ cực nóng và mở rộng rất nhanh.
Khi vũ trụ tồn tại qua 1 giây,
phân tử ở đó khác phân tử ngày nay.
Không có nguyên tử.
Không có gì như ngày nay tồn tại ở thời đó.
Giờ tất cả bắt đầu thay đổi.
Nhiệt độ tiếp tục giảm.
Khi các nguyên tử nguyên thủy di chuyển chậm dần,
chúng dính vào nhau, tạo ra nguyên tử ở nguyên tố đầu tiên.
Nguyên tố đầu tiên được hình thành là Hydro.
Trong 3 phút tiếp theo,
vũ trụ bắt đầu tạo ra nguyên tố: Heli và Lithium.
Ba phút, khoảng thời gian cho mẩu tin tức trên truyền hình...
vũ trụ sinh ra từ vụ nổ, hình thành nên các nguyên tố...
để mà tạo nên mọi thứ mà ta thấy.
Trong tích tắc, ta từ điểm khai sinh vũ trụ, đến điểm hình thành nên vật chất.
Ta đã đi từ vũ trụ cực kỳ nhỏ,
tới vũ trụ rộng một năm ánh sáng.
Trong 3 phút đầu, mọi việc thật thú vị...
sắp diễn ra trong vũ trụ sẽ diễn ra.
Cũng không hẳn, nếu bạn ở đó, bạn cũng không thấy gì.
Nhìn lên trời đêm, ta có thể thấy hàng tỉ năm về trước,
và ta nghĩ: Bầu trời luôn thế.
Không, không đúng.
380.000 năm sau khi Vụ nổ Big Bang xảy ra,
đó là khi vũ trụ bắt đầu trong suốt,
nhưng trước đó, nó đục như sữa.
Có khối electron lỏng và đục như sữa.
Vũ trụ mới hình thành đã đủ nguội cho electron chậm lại,
và gắn vào nguyên tử mới.
Phải rất lâu...
nguyên tử Hydro, Heli, Lithium trong vũ trụ mới hình thành.
Các nhà khoa học tính toán phải mất 380.000 năm
các electron mới chậm lại đủ để...
vũ trụ bắt đầu sản xuất hàng loạt nguyên tử.
Khi việc đó xảy ra, tấm màn mờ đục quang dần.
Ánh sáng đầu tiên thoát ra và lao đi trong vũ trụ.
Gần 14 tỉ năm sau,
hai nhà khoa học trẻ ở New Jersey tình cờ thấy nó.
Năm 1964, Arno Penzias và Robert Wilson...
đang lập bản đồ đo sóng radio dọc ngân hà.
Họ nhìn chỗ nào cũng bắt được tiếng vo ve kỳ lạ.
Đầu tiên họ nghi ngờ thiết bị.
Có thể có phân chim trên ăng ten gây tín hiệu lạ.
Nhưng lau sạch ăng ten rồi, tiếng vo ve lạ vẫn còn.
Khi Penzias giảng bài ở Đại học Princeton,
có chuyện kể là, có người ở dưới nói:
Ông vừa khám phá ra hiệu ứng của phân chim,
hay sự hình thành của vũ trụ.
Thực tế, đó là thời khắc tạo dựng,
gần 14 tỉ năm trước,
khi các nguyên tử đầu tiên đó có electron.
Đó là thời điểm mây vẩn đục quang đi,
vũ trụ mới hiện ra lần đầu tiên.
Để ghi lại rõ hơn sự kiện trọng đại này,
NASA phóng vệ tinh Thăm dò Nền vũ trụ, COBE.
Họ hướng nó vào không gian để đo nhiệt độ vũ trụ.
Bằng cách đo chênh lệch nhiệt độ khắp vũ trụ,
họ tạo ra bản đồ đầu tiên về vũ trụ sơ khai.
Ta có những bức ảnh mới tuyệt đẹp về vũ trụ sơ khai.
khi nó 380.000 năm tuổi.
Nhưng ở đó có vấn đề.
Các bức ảnh rất mờ.
Kết quả từ COBE đơn giản là chưa đủ tốt.
Vì thế, NASA phóng vệ tinh còn tiên tiến hơn, WMAP
vệ tinh Thăm dò vi sóng ngược hướng Wilkinson.
Năm 2001, David Spergel tham gia đội...
tìm kiếm hình ảnh rõ hơn về vũ trụ sơ khai.
Được tới Cape tôi rất vui.
Đó là lúc chúng tôi đứng xem việc đó cùng gia đình,
xem tên lửa phóng lên.
Việc đó rất thú vị, trong khoảng 1 ngày,
chúng tôi có tín hiệu đầu tiên và biết vệ tinh hoạt động tốt.
Đây là bức ảnh chi tiết nhất về vũ trụ sơ khai,
chỉ 380.000 năm sau Vụ nổ Big Bang.
Những khu vực đỏ, vàng nóng hơn những khu vực xanh.
Chênh lệch nhiệt độ này...
là mấu chốt cho cấu trúc tương lai của vũ trụ.
Có sự thay đổi nhỏ về nhiệt độ.
Những biến đổi nhỏ về nhiệt độ phản ánh biến đổi về mật độ.
Chỗ này có nhiều vật chất hơn. Chỗ kia có ít hơn.
Như bản thiết kế khi xây dựng vũ trụ,
hình ảnh này cho ta thấy ở đâu có nhiều, ở đâu có ít vật chất.
Những vùng không có vật chất sẽ thành không gian.
Vùng nhiều vật chất sẽ thành nơi xây dựng...
các thiên hà, ngôi sao và hành tinh.
Các dao động tăng dần để hình thành thiên hà.
Nếu không có các dao động dày đặc này,
tôi và bạn ngày nay sẽ không có ở đây.
Tất cả mọi thứ bạn nhìn thấy xung quanh,
các thiên hà, ngôi sao, ngay cả các nguyên tử trong cơ thể của bạn,
đã xuất hiện từ trong Vụ nổ Big Bang.
Dải Ngân hà của ta chỉ là 1 gợn sóng nhỏ trong Vụ nổ Big Bang.
Nhưng gợn sóng đó...
là nguồn gốc của mọi thứ chúng ta nhìn thấy xung quanh.
Vũ trụ đã tồn tại được 380.000 năm,
và rộng hàng nghìn tỉ nghìn tỉ cây số.
Các đám mây khí Hydro và Heli trôi nổi trong không gian.
Mất 200 triệu năm, các đám khí mới tạo ra ngôi sao đầu tiên.
Ngôi sao đầu tiên làm vũ trụ bùng lên...
thành màn pháo hoa đẹp nhất.
Vũ trụ đi từ Kỷ nguyên Đen tối tới thời kỳ huy hoàng,
khi ngôi sao đầu tiên đốt cháy khí,
và vũ trụ bắt đầu tỏa sáng một cách đường bệ.
Ước gì tôi được ở đó.
Việc đó như khi cây thông Noel sáng lên.
Vũ trụ sáng rực theo mọi hướng,
tới khi ta có bức tranh đẹp đẽ ngày nay.
Thêm nhiều ngôi sao sáng lên.
Một tỉ năm sau Vụ nổ Big Bang, thiên hà đầu tiên hình thành.
Trong 8 tỉ năm tiếp theo, vô số thiên hà hình thành.
Khoảng 5 tỉ năm trước,
ở 1 góc yên tĩnh của thiên hà nào đó,
trọng lực bắt đầu hút vào bụi và khí.
Dần dần, chúng kết lại,
và sinh ra một ngôi sao:
Mặt trời của chúng ta.
9 tỉ năm sau Vụ nổ Big Bang,
Hệ Mặt trời nhỏ bé của chúng ta hình thành,
và kèm theo đó là Trái đất.
Mọi thứ xuất hiện là nhờ Vụ nổ Big Bang,
và nó vẫn tiếp tục.
Vũ trụ của ta đang mở rộng.
Nhưng nó sẽ không mở rộng mãi.
Vũ trụ của ta có khởi điểm.
Và nó sẽ có kết thúc.
Trong năm thứ 14 tỉ sau Vụ nổ Big Bang,
các thiên hà hình thành.
Đầy các ngôi sao, hành tinh, mặt trăng,
và vũ trụ luôn mở rộng.
Ta biết vũ trụ rất lớn,
rộng ít nhất 150 tỉ năm ánh sáng.
Vũ trụ có thể là vô hạn.
Nó có thể kéo dài mãi.
Không cần phải có gì.
Vũ trụ có thể là vô hạn, không có bên ngoài.
Có thể nếu tôi nhìn cực xa, tôi sẽ thấy gáy của mình.
Biết đâu Vụ nổ Big Bang sẽ tạo ra vũ trụ vô hạn.
Nhưng ta biết rằng Vụ nổ Big Bang còn chưa dừng.
Vụ nổ Big Bang giờ đang diễn ra, và tiếp tục nổ,
theo nghĩa là vũ trụ tiếp tục mở rộng.
Phát hiện kinh ngạc nhất vài năm gần đây...
là việc vũ trụ không chậm lại như ta từng nghĩ,
mà thực ra nó đang tăng tốc.
Nó đang ở tư thế chạy trốn.
Chúng tôi tin có năng lượng tối.
năng lượng của hư vô đẩy các thiên hà đi xa nhau,
và đang giết chết vũ trụ.
Ta không thấy lực phá hủy này.
Ta không biết vì sao nó tồn tại.
Nhưng nó có thể giết chết mọi thứ do Vụ nổ Big Bang tạo ra.
Nếu năng lượng đen này tiếp tục đẩy vũ trụ ra xa,
Dải Ngân hà của ta sẽ thành nơi cô độc.
100 tỉ năm nữa, các thiên hà quanh ta sẽ biến mất.
Các ngôi sao sẽ cháy rụi.
Thiên hà sẽ đen tối.
Các nguyên tử sẽ tách ra.
Sự hình thành vũ trụ, Vụ nổ Big Bang diễn ra trong 1 giây.
Nhưng cái chết của vũ trụ sẽ diễn ra gần như vô tận.
Nhà triết học vĩ đại của phương Tây, Woody Allen từng nói:
Sự vĩnh cữu là thời gian dài đăng dẵng,
nhất là chờ tới cái kết.
Tìm hiểu cái kết của vũ trụ cũng mờ mịt như Vụ nổ Big Bang.
Nó có thể tự sụp đổ,
như quả bóng bay khi rút hết khí.
Vụ trụ có tận thế sau Vụ sụp lớn, ngược lại Vụ nổ Big Bang,
hay nó sẽ kết thúc do mở rộng rồi lạnh và tối đi?
Hay nó sẽ kết thúc trong băng hoặc lửa,
trong 1 vụ nổ hay trong tiếng rên rỉ?
Nếu vụ trụ sụp đổ, nó sẽ gây ra Vụ nổ Big Bang khác.
Có lẽ việc đó đã xảy ra.
Và ta chỉ ở trong thang thời gian dài của vũ trụ.
Cá nhân tôi tin vào sự hình thành liên tục.
Đó là quá trình các vũ trụ không ngừng va chạm,
tách ra, sinh ra vũ trụ mới,
có thể với các định luật vật lý khác trong mỗi vũ trụ.
Có thể việc này không xảy ra lần đầu mà xảy ra tuần hoàn.
Cuối cùng ta sẽ biến mất và thứ khác sẽ bắt đầu.
Một hay nhiều vũ trụ đều bắt đầu từ Vụ nổ Big Bang.
Mọi thứ tạo ra con người, nguyên tử trong cơ thể ta,
đồ trang sức ta đeo,
mọi thứ dẫn tới bi kịch trong cuộc sống, vẻ đẹp, sự sôi nổi...
tình yêu và mọi thứ...
sinh ra là nhờ quá trình xảy ra 14 tỉ năm trước.
Nếu ta muốn hiểu bản thân ở mức độ cơ bản,
ta phải hiểu rõ Vụ nổ Big Bang.
14 tỉ năm trước, Vụ nổ Big Bang tạo ra không gian, thời gian,
tạo ra cả vũ trụ, mọi thứ trong đó, có cả chúng ta.
Một số người thắc mắc: Trong đó có gì cho tôi?
Vụ nổ Big Bang cho ta mọi thứ ta thấy xung quanh,
giúp dựng nên các thiên hà, ngôi sao.
Nó giúp tạo ra các yếu tố mà ta thấy trong vũ trụ,
kể cả các định luật vật lý cũng sinh ra ở thời khắc đó.
Mọi thứ hình thành từ Vụ nổ Big Bang.
Trong 1 khoảnh khắc, 14 tỉ năm trước...
có câu trả lời cho mọi câu hỏi lớn nhất của con người...
về quá khứ, hiện tại và tương lai của chúng ta.
Mỗi khám phá đưa ta tiến thêm một bước...
tới hiểu biết về hoạt động của vũ trụ.
Biên dịch phụ đề Việt ThanhHung @ Viettorrent.vn Hoàng Hôn @ HDVietnam.com